Tiêu chuẩn ATEX là gì? Cách chọn filter hút bụi chống cháy nổ
Bụi gỗ, bột mì, đường, bụi nhựa hay bụi kim loại mịn đều có thể gây nổ khi tích tụ trong bộ lọc. Vì vậy nhiều nhà máy yêu cầu thiết bị hút bụi phải đạt tiêu chuẩn ATEX. Vậy ATEX là gì, các vùng nguy hiểm được chia thế nào và chọn filter chống cháy nổ ra sao? Bài viết dưới đây giải thích ngắn gọn, dễ hiểu.
Tiêu chuẩn ATEX là gì?
ATEX là tên gọi tắt từ tiếng Pháp ATmosphères EXplosibles, nghĩa là môi trường dễ nổ. Đây là hai chỉ thị của Liên minh châu Âu:
- Chỉ thị 2014/34/EU: quy định yêu cầu đối với thiết bị và hệ thống bảo vệ dùng trong môi trường có nguy cơ cháy nổ. Nhà sản xuất phải tuân thủ chỉ thị này để được gắn nhãn ATEX.
- Chỉ thị 1999/92/EC: quy định trách nhiệm của chủ nhà máy trong việc đánh giá rủi ro, phân vùng nguy hiểm và bảo vệ người lao động.
Vì sao bụi có thể gây nổ?
Một vụ nổ bụi xảy ra khi có đủ năm yếu tố: bụi dễ cháy, oxy trong không khí, nguồn gây cháy (tia lửa, bề mặt nóng, tĩnh điện), bụi phân tán thành đám mây và không gian kín. Bên trong bộ lọc bụi có gần như đủ cả năm yếu tố này. Tìm hiểu thêm: nổ bụi là gì.
Phân vùng nguy hiểm bụi theo ATEX
| Vùng | Mức độ xuất hiện bụi | Ví dụ | Cấp thiết bị |
|---|---|---|---|
| Vùng 20 | Liên tục hoặc thường xuyên | Bên trong bộ lọc, silo, đường ống | 1D |
| Vùng 21 | Thỉnh thoảng khi vận hành bình thường | Cửa xả bụi, điểm đóng bao | 1D hoặc 2D |
| Vùng 22 | Hiếm khi, chỉ trong thời gian ngắn | Khu vực xung quanh bộ lọc | 1D, 2D hoặc 3D |
Thiết bị đặt ở vùng nguy hiểm hơn phải có cấp bảo vệ cao hơn. Ví dụ, một bộ lọc có thể được thiết kế với bên trong đạt vùng 20 và bên ngoài đạt vùng 22.
Cách đọc ký hiệu ATEX trên thiết bị
Thiết bị đạt chuẩn có nhãn bắt đầu bằng biểu tượng Ex hình lục giác, ví dụ: II 3D Ex tc IIIB T135°C Dc. Trong đó:
- II: nhóm thiết bị dùng trên mặt đất (không phải hầm mỏ).
- 3D: cấp thiết bị 3, dùng cho môi trường bụi (D = Dust).
- IIIB: nhóm bụi không dẫn điện. IIIA là sợi bay dễ cháy, IIIC là bụi dẫn điện.
- T135°C: nhiệt độ bề mặt tối đa của thiết bị.
- Dc: mức bảo vệ thiết bị tương ứng với cấp 3D.
Các giải pháp chống cháy nổ cho filter hút bụi
- Tấm phá nổ: khi có nổ, tấm vỡ theo áp suất thiết kế để giải áp ra hướng an toàn, bảo vệ thân bộ lọc.
- Van chống nổ ngược: đóng lại khi có sóng nổ, ngăn lửa lan ngược theo đường ống về xưởng.
- Phát hiện và dập tia lửa: cảm biến tia lửa phát hiện tia lửa trong ống và kích hoạt thiết bị dập tắt trước khi tia lửa vào bộ lọc.
- Túi lọc chống tĩnh điện và tiếp địa: toàn bộ thân lọc, đường ống và lồng túi được nối đất để không tích điện.
- Thiết bị điện đạt chuẩn chống nổ: động cơ, cảm biến, van đặt trong vùng nguy hiểm phải có cấp bảo vệ phù hợp.
Checklist chọn filter hút bụi đạt chứng nhận ATEX
- Xác định loại bụi và đặc tính cháy nổ của bụi (nên có kết quả thử nghiệm nếu là bụi mới).
- Phân vùng nguy hiểm cho bên trong và bên ngoài bộ lọc.
- Yêu cầu nhà cung cấp đưa ra chứng nhận và nhãn ATEX của từng thiết bị chính.
- Kiểm tra phương án giải áp, cách ly nổ và phát hiện tia lửa đi kèm.
- Đảm bảo có hướng dẫn vận hành, bảo trì và kiểm tra định kỳ.
Tham khảo hệ thống hút bụi filter có chứng chỉ ATEX và bài phòng chống cháy nổ cho hệ thống hút bụi.
Câu hỏi thường gặp
ATEX có bắt buộc tại Việt Nam không?
ATEX là quy định của châu Âu, không phải quy chuẩn bắt buộc tại Việt Nam. Tuy vậy, nhiều nhà máy vốn nước ngoài, nhà máy xuất khẩu sang châu Âu hoặc theo yêu cầu của đơn vị bảo hiểm vẫn chọn thiết bị đạt ATEX để đảm bảo an toàn.
Xưởng gỗ có cần filter đạt chuẩn ATEX không?
Bụi gỗ mịn từ máy chà nhám, máy CNC có nguy cơ nổ thực tế. Với xưởng có lượng bụi mịn lớn, nên dùng filter có tấm phá nổ, van chống nổ ngược và hệ thống phát hiện tia lửa. Xem thêm hệ thống hút bụi gỗ công nghiệp.
Kết luận
Hiểu đúng tiêu chuẩn ATEX giúp doanh nghiệp chọn filter hút bụi an toàn, tránh rủi ro cháy nổ và đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế.
Liên hệ Công ty TNHH Kỹ thuật Lê Gia Phát qua hotline/Zalo 0908 535 860 để được khảo sát miễn phí và nhận phương án phù hợp với nhà xưởng của bạn.
